Ουίλιαμ Φώκνερ | Ένα ρόδο για την Έμιλι (μτφρ: Αργύρης Φυτάκης) – I

Μια πόλη του Νότου. Ένα σπίτι που «φεγγίζει» την παρακμή του ανάμεσα σε γκαράζ και μηχανήματα. Μια πόρτα που μένει χρόνια κλειστή. Το διήγημα «Ένα ρόδο για την Έμιλι» του Ουίλιαμ Φώκνερ, σε μετάφραση του Αργύρη Φυτάκη, στο BookSitting για πέντε Κυριακές. Ξεκινάμε σήμερα.


Ι

Όταν η δεσποινίδα Έμιλι Γκρίερσον πέθανε, όλη η πόλη μας πήγε στο ύστατο χαίρε: οι άντρες ως απότιση φόρου τιμής για ένα πεσόν μνημείο του τόπου μας, οι γυναίκες εν είδει κουτσομπολιού για τα ενδότερα του σπιτιού της, τα οποία ποτέ κανείς, αν εξαιρέσεις τον υπηρέτη της –κηπουρό και μάγειρα μαζί– δεν είχε δει εδώ και κάμποσες δεκαετίες.

Το σπίτι της, ένα μεγάλο και τετράγωνο οίκημα που κάποτε υπήρξε πάλλευκο με θόλους, πυργίσκους και μπαλκόνια που γυρνούν στο βαρύ και συνάμα ανάλαφρο στυλ της δεκαετίας του 1870, βρισκόταν σε έναν δρόμο που ήταν το πάλαι ποτέ στολίδι της πόλης μας. Σήμερα που τα γκρίζα γκαράζ και οι εκκοκκιστικές μηχανές έχουν εισβάλει και εξολοθρεύσει τα αριστοκρατικά επώνυμα της περιοχής, μονάχα το σπίτι της δεσποινίδας Έμιλι έμεινε να φεγγίζει την δύσκαμπτη και προκλητική παρακμή πάνω από τα μηχανήματα και τις αντλίες ως μια πληγή που εκκρίνει ασχήμια στο οπτικό πεδίο. Και τώρα η δεσποινίδα Έμιλι είχε πάει να συναντήσει τους αριστοκράτες εκεί όπου βρίσκονταν, σε άτακτα τοποθετημένους κέδρινους τάφους ανάμεσα στο ανώνυμο πλήθος των στρατιωτών που έπεσαν στη μάχη του Τζέφρεσον.

Όσο ζούσε, η δεσποινίδα Έμιλι υπήρξε μια παράδοση, ένα καθήκον, μια φροντίδα. Ένα είδος κληρονομημένης υποχρέωσης από εκείνη τη μέρα του 1894, όπου ο συνταγματάρχης Σαρτόρις, ο δήμαρχος της πόλης μας που νομοθέτησε πως καμία μελαμψή γυναίκα δεν πρέπει να κυκλοφορεί στους δρόμους χωρίς μαντίλι, ελάφρυνε τους κοινοτικούς της φόρους μηδενίζοντάς τους, μια απαλλαγή που ίσχυε από τον θάνατο του πατέρα της μέχρι την αιωνιότητα. Όχι ότι η δεσποινίδα Έμιλι θα δεχόταν τέτοια φιλανθρωπία. Ο συνταγματάρχης Σαρτόρις είχε υφάνει το αφήγημα ότι επειδή ο πατέρας της είχε δανείσει στην πόλη ένα ευκαταφρόνητο ποσό, η πόλη προτίμησε να το ξεπληρώσει μ’ αυτόν τον τρόπο. Μόνο ένας άνδρας της γενιάς και του ύφους του συνταγματάρχη Σαρτόρις θα μπορούσε να συλλάβει αυτήν την ιστορία και μόνο μια γυναίκα θα μπορούσε να την πιστέψει.

Όταν αργότερα η νέα γενιά που γαλουχήθηκε με τις μοντέρνες ιδέες ανέλαβε αυτοδιοικητικές θέσεις, τούτο το αφήγημα θεωρήθηκε λιγάκι προβληματικό. Την πρώτη του χρόνου απέστειλαν στη δεσποινίδα Έμιλι ένα σημείωμα κοινοτικών φόρων. Ήρθε ο Φλεβάρης και δεν είχαν λάβει καμία απάντηση. Της έγραψαν τότε ένα επίσημο γράμμα, ζητώντας να καλέσει το γραφείο του δημάρχου σε δικό της χρόνο. Μια εβδομάδα αργότερα ο ίδιος ο δήμαρχος τής έγραψε, προτρέποντάς την να τον καλέσει ή να αποστείλει την άμαξά του για εκείνη, για να λάβει ως απάντηση ένα παλιό κομμάτι χαρτί με ξεθωριασμένα καλλιγραφικά γράμματα, ότι εκείνη πλέον δεν έβγαινε καθόλου έξω. Το σημείωμα των φόρων ήταν, επίσης, στο εσωτερικό του φακέλου με ουδέν σχόλιο.

Συγκάλεσαν τότε μια έκτακτη σύσκεψη. Μια αντιπροσωπεία του δημοτικού συμβουλίου χτύπησε την πόρτα της που κανένας επισκέπτης δεν είχε διαβεί από τότε που σταμάτησε να κάνει μαθήματα κεραμικής ζωγραφικής πριν από περίπου δέκα χρόνια. Ο μελαμψός υπηρέτης τους έδειξε ένα σκοτεινό χωλ με μια ακόμη πιο σκοτεινή σκάλα. Στο στρωτό που ήταν επιπλωμένο με σκαλιστά δερμάτινα έπιπλα μύριζε σκόνη και κλεισούρα: μια αποφορά βαριά και δυσώδης. Όταν άνοιξε το παράθυρο, ένα παχύ στρώμα σκόνης αναδύθηκε στον αέρα, λαμπυρίζοντας αργά την ακτίνα του ηλίου. Πάνω από το τζάκι έστεκε το ξεθωριασμένο πορτρέτο του πατέρα της δεσποινίδας Έμιλι.

Μόλις μπήκε εκείνη, οι άντρες σηκώθηκαν. Ήταν μια μικροσκοπικά εύσωμη μαυροφορούσα γυναίκα με μια χρυσή λεπτή καδένα που γλιστρούσε από τη μέση της και εξαφανιζόταν στη ζώνη, βασταζόμενη από ένα εβένινο μπαστούνι με γανιασμένο χρυσό κεφάλι. Ο κορμός της ήταν μικρός και απλωμένος· ίσως αυτό που είναι απλώς εύσωμο σε άλλους ανθρώπους, υπήρξε παχύσαρκο σ’ αυτήν. Έμοιαζε πρησμένη και με χλεμπονιάρικο χρώμα, σαν βυθισμένη σε στεκάμενο νερό. Τα μάτια της, πατικωμένα στις παχιές στρώσεις του δέρματος, ήταν σαν δυο κομμάτια κάρβουνο μέσα σε ένα μαλακό κομμάτι ζύμης, καθώς μετακινούνταν δεξιά και αριστερά την ώρα που οι άντρες ανήγγειλαν τον λόγο της επίσκεψής τους.

Δεν τους ζήτησε να καθίσουν. Στεκόταν μονάχα στην πόρτα και τους άκουγε ήσυχα μέχρι ο ομιλητής να σωπάσει προσωρινά. Όλοι άκουγαν τον χτύπο του ρολογιού στο τέλος της κρεμαστής αλυσίδας της δεσποινίδας Έμιλι.

«Δεν έχω κοινοτικούς φόρους στο Τζέφρεσον», απάντησε κοφτά. «Ο συνταγματάρχης Σαρτόρις μου το εξήγησε. Ίσως κάποιος από εσάς να ανατρέξει στο αρχείο. Εκεί θα βρείτε αυτό που αναζητάτε».

«Το έχουμε κάνει ήδη, δεσποινίδα Έμιλι. Είμαστε οι αρχές της πόλης. Δεν έχετε λάβει ειδοποίηση από τον ίδιο τον δήμαρχο;»

«Έλαβα ένα κάποιο χαρτί», απάντησε εκείνη. «Προφανώς από κάποιον που θεωρεί τον εαυτό του δήμαρχο… Δεν έχω κοινοτικούς φόρους στο Τζέφρεσον».

«Δεν υπάρχει κάτι στα αρχεία που να το αποδεικνύει αυτό, ξέρετε. Πρέπει να- »

«Βρείτε τον συνταγματάρχη Σαρτόρις. Δεν έχω κοινοτικούς φόρους στο Τζέφρεσον».

«Μα, δεσποινίδα Έμιλι».

«Βρείτε τον συνταγματάρχη Σαρτόρις (ο οποίος έχει πεθάνει εδώ και μια δεκαετία). Δεν έχω φόρους στο Τζέφρεσον. Τόμπι, συνόδεψε τους κυρίους στην έξοδο».


Η ιστορία της δεσποινίδας Έμιλι συνεχίζεται την Κυριακή 29 Νοεμβρίου, στο δεύτερο μέρος.

Φωτογραφία: Walker Evans


Ο Αργύρης Φυτάκης είναι φιλόλογος και συγγραφέας, με μεταπτυχιακές σπουδές στη Δημιουργική Γραφή και στον Λαϊκό Πολιτισμό και τη Σύγχρονη Πολιτιστική Κληρονομιά. Το πρώτο του αφήγημα Ημέρα Γενεθλίων, η πρώτη του συλλογή χαϊκού Διαθλάσεις Φωτός και η πρώτη του νουβέλα Cassandrae βρίσκονται σε ψηφιακή μορφή στην Ανοικτή Βιβλιοθήκη (openbook.gr), όπως και η συλλογή χαϊκού Του χρόνου. Έχει επιμεληθεί την ανθολογία μικρο-αφήγησης thalassa (BookSitting, 2025) και έχει μεταφράσει για το BookSitting ποίηση της Μαίρη Όλιβερ και της Warsan Shire.


BookSitting | βιβλία, τέχνες, ιδέες

Αφήστε μια απάντηση