Από τις 23 Οκτωβρίου ως τις 15 Νοεμβρίου 2026, στην Πτολεμαΐδα.
Η δεύτερη Carbon Tierra Biennale ξεκινά στην Πτολεμαΐδα στις 23 Οκτωβρίου, παρουσιάζοντας έργα βιντεοτέχνης, ντοκιμαντέρ, εγκαταστάσεις και επιτελεστικές δράσεις σε χώρους της πόλης με ιδιαίτερη ιστορία και σημασία. Με τίτλο «Ανάσα μέσα στις στάχτες», η Μπιενάλε διερευνά τον τρόπο που η εξορυκτική ιστορία παραμένει παρούσα στον αέρα και στην καθημερινή ζωή, καθώς η περιοχή περνά στη μεταλιγνιτική εποχή.
Διοργανώνεται από την kilowArt platform σε συνεργασία με το CUT Contemporary Fine Arts Lab. Την επιμέλεια, την καλλιτεχνική διεύθυνση και τη διεύθυνση παραγωγής έχει ο Γιώργος Λάζογλου. Συμμετέχουν τριάντα πέντε διεθνείς καλλιτέχνες, των οποίων τα έργα φέρνουν την Πτολεμαΐδα σε διάλογο με άλλες ιστορίες εξόρυξης και βιομηχανικού μετασχηματισμού. Χωρίς να εξισώνει αυτές τις ιστορίες, η συνάντησή τους θέτει ένα κοινό ερώτημα: πώς συνεχίζει κανείς να κατοικεί σε έναν τόπο όταν η βιομηχανία που τον συγκρότησε υποχωρεί, αλλά οι συνέπειές της παραμένουν;
Συμμετέχοντες καλλιτέχνες
Ravi Agarwal (Ινδία) · Angela Anderson (Γερμανία / Η.Π.Α.) · Θένια Αντωνιάδου (Ελλάδα) · Κλίτσα Αντωνίου (Κύπρος) · Αγγελική Αυγητίδου (Ελλάδα) · Ursula Biemann (Ελβετία) · Kalle Brolin (Σουηδία) · Krasimira Butseva (Βουλγαρία) · Stefano Cagol (Ιταλία) · Minerva Cuevas (Μεξικό) · Mónica de Miranda (Πορτογαλία / Αγκόλα) · Harun Farocki (Γερμανία) · Ximena Garrido-Lecca (Περού) · David Gumbs (Άγιος Μαρτίνος) · Aziz Hazara (Αφγανιστάν) · Robert Jankuloski (Βόρεια Μακεδονία) · Basim Magdy (Αίγυπτος) · Hassan Meer (Ομάν) · Angela Melitopoulos (Γερμανία / Ελλάδα) · Monika Moteska (Βόρεια Μακεδονία) · Alban Muja (Κόσοβο) · Hira Nabi (Πακιστάν) · Shekine Naidi (Ελλάδα / Ιράν) · Tuan Andrew Nguyen (Βιετνάμ) · Guillaume Paris (Γαλλία) · Dawit L. Petros (Ερυθραία / Καναδάς) · Ghenadie Popescu (Μολδαβία) · Zina Saro-Wiwa (Νιγηρία / Ηνωμένο Βασίλειο) · Kamen Stoyanov (Βουλγαρία) · Slaven Tolj (Κροατία) · Ana Vaz (Βραζιλία) · Cecilia Vicuña (Χιλή) · Αντώνης Βολανάκης (Ελλάδα) · Anica Vučetić (Σερβία) · Ala Younis (Ιορδανία).
Η αναπνοή και το μεταλιγνιτικό τοπίο
Για δεκαετίες, τα λιγνιτωρυχεία και η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας διαμόρφωσαν την Πτολεμαΐδα ως ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά κέντρα της χώρας. Σήμερα, η μετάβαση σε ένα διαφορετικό ενεργειακό μέλλον θέτει ερωτήματα για την εργασία, την υγεία, τη μνήμη και τη χρήση των πρώην βιομηχανικών χώρων.
Συνεχίζοντας την έρευνα που άρχισε με την έκθεση Wounded Landscapes (2024), η Carbon Tierra Biennale II μετατοπίζει την προσοχή από τις ορατές πληγές του εξορυκτικού
τοπίου σε όσα παραμένουν αθέατα, αλλά εξακολουθούν να δρουν. «Δεν εισπνέουμε μόνο οξυγόνο. Εισπνέουμε σωματίδια, κατάλοιπα και ίχνη διαδικασιών που προηγούνται από εμάς και μας υπερβαίνουν», σημειώνει το επιμελητικό κείμενο. Το τοπίο δεν εκτείνεται μόνο μπροστά στο βλέμμα· με κάθε ανάσα γίνεται μέρος της υλικής ζωής του σώματος.
Η Stacy Alaimo γράφει ότι η «φύση» βρίσκεται «πάντοτε τόσο κοντά όσο το ίδιο μας το δέρμα». Το δέρμα, ωστόσο, δεν είναι ένα απόλυτο όριο μεταξύ των ανθρώπων και του κόσμου: ο αέρας που αναπνέουμε, μαζί με όλα όσα μεταφέρει, εισέρχεται στο σώμα. Με αυτή την έννοια, η ύλη διασχίζει τα όρια του ανθρώπινου σώματος, μεταφέροντας την πολιτική στη βιολογία. Οι αποφάσεις για την εξόρυξη, την εργασία και το περιβάλλον δεν αφήνουν ίχνη μόνο στο έδαφος· επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι ζουν και αναπνέουν.
Η Μπιενάλε στρέφεται επίσης στα φυτά, στους μικροοργανισμούς και στους ανθρώπους που επιμένουν να ζουν σε διαταραγμένα περιβάλλοντα. Η επισφάλεια που ενέχει μια τέτοια συνθήκη είναι διαρκής και παρούσα. Όπως γράφει η Anna Tsing, «η επισφάλεια είναι η συνθήκη του να είσαι ευάλωτος στους άλλους». Μέσα σε αυτή την ευαλωτότητα, αναδύονται μορφές ζωής που αναπτύσσουν καινούργιες σχέσεις εξάρτησης και προσαρμογής. Η παρουσία τους, ωστόσο, δεν αποδεικνύει ότι το τοπίο έχει αποκατασταθεί· φανερώνει πως η ζωή συνεχίζεται εκεί όπου η βλάβη παραμένει ενεργή. Αυτή η βλάβη δεν περιορίζεται σε ένα μεμονωμένο γεγονός ούτε τελειώνει όταν παύει η παραγωγική διαδικασία. Οι αλλαγές στο έδαφος και στους υδροφόρους ορίζοντες, όπως και το κόστος που έχουν επωμιστεί εργάτες και κάτοικοι, εκτείνονται στον χρόνο. Ο Rob Nixon ονομάζει «βραδεία βία» τη βία που συντελείται σταδιακά και μακριά από το βλέμμα. Η ιστορία της εξόρυξης, επομένως, δεν βρίσκεται μόνο σε αρχεία ή στις τομές της γης· εξακολουθεί να διαμορφώνει την καθημερινή ζωή, με συνέπειες που δεν μοιράζονται ισότιμα.
Ούτε η δυνατότητα να επιλέξει κανείς αν θα παραμείνει και θα αναπνέει σε ένα πληγωμένο τοπίο μοιράζεται ισότιμα. Στο On the Universal Right to Breathe, ο Achille Mbembe ζητά να επιστραφεί «το δικαίωμα στην αναπνοή σε όλα τα έμβια όντα». Για τη μεταλιγνιτική Πτολεμαΐδα, το ερώτημα αφορά την ευθύνη για ό,τι απομένει, αλλά και τις συνθήκες υπό τις οποίες μπορεί να συνεχιστεί η ζωή στον τόπο.
Η Πτολεμαΐδα αποτελεί τον πυρήνα της Μπιενάλε, όχι ένα ουδέτερο σκηνικό. Έργα που αναπτύχθηκαν στην περιοχή συναντούν καλλιτεχνικές έρευνες από εξορυκτικούς, παράκτιους, αγροτικούς και μεταβιομηχανικούς τόπους με διαφορετικές ιστορίες. Η συνάντησή τους ανοίγει έναν διάλογο για την πρόσβαση στους πόρους, τη μνήμη της εργασίας, τις μετακινήσεις πληθυσμών και τους τρόπους με τους οποίους οι κάτοικοι αφηγούνται την αλλαγή. Μέσα από εικόνες, αρχεία, ήχους και ζωντανές δράσεις, η καλλιτεχνική έρευνα συνομιλεί με τη γνώση των ανθρώπων που ζουν εδώ και θέτει το μεταλιγνιτικό μέλλον της περιοχής ως ζήτημα δημόσιας συζήτησης και ευθύνης.
Στις 25 Οκτωβρίου, την τελευταία ημέρα του κύριου προγράμματος, θα πραγματοποιηθεί συνέδριο με τη συμμετοχή καλλιτεχνών, ερευνητών και του κοινού, με θέμα τη μετάβαση της περιοχής πέρα από τον λιγνίτη. Η συζήτηση θα εξετάσει την περιβαλλοντική και κοινωνική κληρονομιά της εξόρυξης, τη μνήμη της εργασίας και τις δυνατότητες ζωής στην Πτολεμαΐδα μετά τον άνθρακα.
Info
Διάρκεια: 23 Οκτωβρίου – 15 Νοεμβρίου 2026
Κύριο πρόγραμμα: 23–25 Οκτωβρίου 2026
Εγκαίνια: 23 Οκτωβρίου 2026
Κινηματογραφικές προβολές: 23–25 Οκτωβρίου 2026
Συνέδριο: 25 Οκτωβρίου 2026
Τοποθεσία: Διάφοροι χώροι στην Πτολεμαΐδα
Επικοινωνία: kilowart.platform@gmail.com
Newsletter
BookSitting | βιβλία, τέχνες, ιδέες
