21 Νοεμβρίου 2026
[Παναγιώτης Θωμά, Χρώμα της ελπίδας – 20 μικρές και μικρότερες (μυθ)ιστορίες, Αρμός 2026]
Της Εύας Νάθενα
Έπιασα το βιβλίο στα χέρια μου με το αίσθημα της ευθύνης που μου ανετέθη, κι έμεινα στο εξώφυλλο… μια μέρα! Ο τίτλος με πήγαινε σε ένα γνωσιακό πεδίο της τέχνης μου —της ζωγραφικής— και δεν εννοώ την λέξη «χρώμα». Εννοώ την κλίμακα. Οι 20 μικρές και μικρότερες (μυθ)ιστορίες του Παναγιώτη Θωμά, με οδήγησαν κατευθείαν στην αίσθηση της Κλίμακας —που τόσο αγαπώ— γιατί, από τότε που σπούδασα ζωγραφική, η κλίμακα με βοηθά να μετρώ τον κόσμο.
Ξεκίνησα το διάβασμα. Στην αρχή σκέφτηκα τα κείμενα σαν μικρού μήκους ταινίες. Και μετά άρχισα να τα σκέφτομαι εικαστικά. Έτσι, η μάσκα δεν ήταν απλά μάσκα. Το ράσο έγινε σύμβολο. Τα γράμματα, εξηγήσεις αντί δώρων —αντίδωρα. Και η βροχή, έρωτας του ουρανού με τη γη.
H διαδρομή της Ελευθερίας: νεκροταφείο-καθαριστήριο, δεν ήταν απλή διαδρομή· ήταν απολογισμός ζωής, με σημάδια και σήματα. Ο πεθαμένος Παύλος, λείψανο ελάχιστο για ταφή· ασώματος. Κι ένας Χριστός ασυγχώρητος που σε δύο μέρες αναστήθηκε, ενώ ο Παύλος, όχι. Ο Θεόδωρος -η μόνη διέξοδος- κι ένας επίλογος: ένα τετράδιο ανοιχτό σε ένα τραπέζι. Η ψυχή του Σταύρου, ένα κοράκι απρόσκλητο. Το ξέρατε ότι το κοράκι ήταν κάποτε άσπρο κι έφτασε, λέει, το βλέμμα ενός Θεού να του το δώσει το χρώμα του το προαιώνιο; Η Σοφία και το όνειρο: μια σπουδή «στην ακαταμάχητη γοητεία μιας άγνωστης θάλασσας». Σε αυτά τα κείμενα -αν τα δεις εικαστικά- ο κηπουρός, είναι σπόρος σε εμβρυακή στάση.
Ο Μοπασσάν, ελάχιστος σ’ αυτό που θα ’θελε να σήμαινε η ζωή του. Το άγαλμα γεμάτο ελπίδες για ανεπίδοτα χάδια. Ο John Lennon αυτός που είδε τη φάτνη ή τη φαντάστηκε και η «σκυτάλη» του συνθέτη, ένα τραγούδι, χάρισμα στους αμέτρητους «απεγνωσμένους του κόσμου τούτου». «Το δεξί μάτι» -το παλιό και το νέο- δείγμα πως «κι αν σ’ αγαπώ δε σ’ ορίζω».
Η Ελευθερία: μόνο αν τολμήσεις να κάνεις το άλμα. Κι ο Οδυσσέας να αναρωτιέται, αν έκρυψε η Πηνελόπη στο υφάδι της —λάθρα απ’ την ποίηση— τους ενδιάμεσους έρωτες της, τους εραστές της. Και μετά: η γάτα η οκτάψυχη. Η Βασιλική, η Κική στην γνώση και στην απόγνωση του επέκεινα. Ο Giuseppe που, καλπάζοντας εκστατικά στην σέλα της μηχανής του, αποχαιρέτησε τον κόσμο τούτο. Κι ένας πατέρας… Ένας πατέρας άξιος, ενός άξιου γιου που έχει την ευχή του.
Στην παρουσίαση, επέλεξα να διαβάσω δύο από αυτά τα κείμενα δυνατά: τη «Σαγήνη» και την «Έγκυο γάτα». Τα μικρότερα κείμενα στάθηκαν εκεί, στο ύψος της ποίησης. Τα μεγαλύτερα, έγιναν ιστορίες· (μυθ)ιστορίες, που αν και τις διάβασα και τις ξαναδιάβασα, ωστόσο αμήχανη στέκομαι κι αναρωτιέμαι το βάθος που δεν συνέλαβα ακόμη.
Τα υπόλοιπα που έχω να πω, θα ήθελα να τα καταθέσω ως μη γραφόμενα. Ο Παναγιώτης Θωμά, με εικαστικούς όρους, έφτιαξε ένα ψηφιδωτό. Ένα έργο, που τα χρώματά του υπάρχουν γύρω από ένα μόνο χρώμα. Στη ζωγραφική αυτό είναι το απόλυτο: ένα χρώμα, γύρω από το οποίο δουλεύουν, συνεργάζονται, συνθέτουν, σκιάζουν και φωτό-σκιάζουν, τονίζουν ή ατονούν όλα τα υπόλοιπα. Το χρώμα αυτό, εκείνος το είπε «της Ελπίδας».
Αν αυτό, είναι το χρώμα που αποδίδει το Επέκεινα —νήμα που διατρέχει όλα τα κείμενα του— τότε ο συγγραφέας φωτίζει ό,τι θα είχαμε όλοι ανάγκη· να συλλάβουμε την «Ελπίδα για το επέκεινα». Το κάνει δε, τόσο αβίαστα, τόσο αδιόρατα. Δικαιώνοντας, από άλλους δρόμους, την επιστήμη του: τη θεολογία.
*Η Εύα Νάθενα είναι εικαστικός και σκηνοθέτιδα.
Newsletter
BookSitting | βιβλία, τέχνες, ιδέες
