Συνέντευξη στην Αλεξία Βλάρα
Η Άννα Παπασταύρου μεταφράζει επαγγελματικά από ιταλικά, αγγλικά και γαλλικά, κυρίως (και σχεδόν αποκλειστικά πια) λογοτεχνία. Ασχολείται, επίσης, με τη διασκευή κλασικών έργων για παιδιά, καθώς και με την ποιητική διασκευή κλασικών (όπως, π.χ. Οι μύθοι του Αισώπου, για τις εκδόσεις Παπαδόπουλος). Ενδεικτικά, κάποιοι από τους συγγραφείς που έχει μεταφράσει είναι οι: Umberto Eco, Cesare Pavese, Massimo Montanari, Alessandro Baricco, Ernest Hemingway, Mark Twain, Terry Pratchett, Jeffrey Eugenides. Μιλήσαμε μαζί της με αφορμή τη μετάφραση του βιβλίου «Η μνήμη των οστών», του Ντάγκλας Σκέλτον, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Gema.
Τι ήταν αυτό που σας έκανε να ξεχωρίσετε το βιβλίο Η μνήμη των οστών του Ντάγκλας Σκέλτον και να αποφασίσετε να το μεταφράσετε;
Έχοντας μεταφράσει ήδη τα δύο προηγούμενα του Σκέλτον (Ο όρμος των καταιγίδων και Ασάλευτο αίμα) για τις Εκδόσεις Gema, δέχτηκα με πολλή χαρά την πρόταση να μεταφράσω και το τρίτο μυθιστόρημά του, που αποτελεί κατά κάποιον τρόπο συνέχεια των δύο πρώτων και συμπληρώνει την περιπέτεια της ηρωίδας, της Ρεμπέκα Κόνολι. Η αλήθεια είναι ότι το συγκεκριμένο μυθιστόρημα διαβάζεται και μεμονωμένα, γιατί ο συγγραφέας φροντίζει έξυπνα, και χωρίς να κουράσει τον αναγνώστη, να συνδέσει τις προηγούμενες ιστορίες με αυτό.
Πόσο δύσκολο ήταν να αποδώσετε στα ελληνικά το μυστήριο, τις ιστορικές λεπτομέρειες και όλη εκείνη την ιδιαίτερη ατμόσφαιρα του βιβλίου;
Βασικό στοιχείο στα βιβλία του Σκέλτον είναι η ίδια η ατμόσφαιρα μέσα στην οποία εκτυλίσσονται οι ιστορίες του. Το σημαντικό είναι να διατηρηθεί αυτή η ατμόσφαιρα, η οποία ισορροπεί ανάμεσα στην πραγματική ιστορία της Σκοτίας του δέκατου όγδοου αιώνα και των αιματηρών επεισοδίων που τη σημάδεψαν και στη σημερινή πραγματικότητα, η οποία έχει μοιραίες ομοιότητες με το παρελθόν. Στα σκοτσέζικα Χάιλαντς το τοπίο είναι ζοφερό, ομιχλώδες, σκοτεινό. Αυτό κυρίως προσπάθησα να αποδώσω στα ελληνικά, ώστε να αναδειχθούν μέσα από αυτό οι χαρακτήρες των ηρώων. Κάποια ιστορικά στοιχεία προσπάθησα, με ελάχιστες σύντομες υποσημειώσεις, να τα επεξηγήσω, γιατί ο Έλληνας αναγνώστης δεν έχει αναγκαστικά γνώση των ιστορικών γεγονότων, τα οποία ωστόσο παίζουν σημαντικό ρόλο στην πλοκή και στη σύνδεση του τότε με το τώρα.
Ο Σκέλτον μπλέκει μια ιστορία του 18ου αιώνα με το σήμερα. Πώς καταφέρνει να κρατάει τον αναγνώστη σε εγρήγορση μέσα από αυτή τη σύνδεση;
Αυτή είναι η μαεστρία του Σκέλτον. Με συνεχή flash-back, συνδέει αριστοτεχνικά το παρελθόν με το σήμερα, την ιστορία με τη μυθοπλασία, τα πολιτισμικά και κοινωνικά στοιχεία της Σκοτίας με μια σύγχρονη υπόθεση δολοφονίας. Το 1752 ο Τζέιμς Στιούαρτ των Γκλεν εκτελείται για έναν φόνο που δεν διέπραξε. Σήμερα, ένας συνονόματός του, έχοντας περάσει δέκα χρόνια στη φυλακή, για τη δολοφονία του εραστή του, γίνεται αφορμή για να ερευνήσει η δαιμόνια δημοσιογράφος Ρεμπέκα Κόνολι την υπόθεση και να βρεθεί μπροστά σε μια εντελώς διαφορετική αλήθεια.
Το βιβλίο ακουμπάει σε θέματα όπως η αδικία, η εκδίκηση και τα βάρη του παρελθόντος. Με ποιον τρόπο πιστεύετε ότι «βγαίνουν» αυτά μέσα στην ιστορία;
Η αδικία, η εκδίκηση και τα βάρη του παρελθόντος είναι ακριβώς τα θέματα που απασχολούν τον Σκέλτον και επανέρχονται στα μυθιστορήματά του. Στο συγκεκριμένο μυθιστόρημα, η αδικία που έγινε σε βάρος του Τζέιμς Στιούαρτ των Γκλεν επαναλαμβάνεται στο πρόσωπο του σύγχρονου Τζέιμς Στιούαρτ, ο οποίος διεκδικεί την αθώωσή του. Όπως συχνά συμβαίνει, όλα τα στοιχεία συγκλίνουν προς την ενοχή του, ωστόσο αποτελούν και το κίνητρο για τη Ρεμπέκα για να ψάξει βαθύτερα και να βρει τα κοινά στοιχεία δύο φαινομενικά εντελώς διαφορετικών υποθέσεων.
Το σκηνικό στα Χάιλαντς παίζει μεγάλο ρόλο στην ένταση του βιβλίου, έτσι δεν είναι; Πόσο καθοριστικό είναι για το μυστήριο;
Το σκηνικό στα Χάιλαντς είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο μπορεί ο συγγραφέας να υφάνει την πλοκή των μυθιστορημάτων του. Ανεμοδαρμένα νησιά, ξεχασμένα χωριά, απομόνωση και μια σκληρή, δύσκολη ζωή, που κάνουν τους ανθρώπους δύσπιστους, μονόχνοτους και στην ουσία ακοινώνητους. Η ζοφερή ατμόσφαιρα της Σκοτίας είναι καθοριστικής σημασίας σε όλα τα βιβλία του Σκέλτον. Επίσης η αναφορά σε ιστορικά μέρη, όπου έχουν στο παρελθόν εκτυλιχθεί σπουδαία όσο και δραματικά γεγονότα, συνδέει αριστοτεχνικά το παρελθόν με το παρόν.
Ως μεταφράστρια, πώς προσπαθείτε να διατηρήσετε το προσωπικό ύφος του συγγραφέα, ώστε να μη χάνεται η «φωνή» του στη μετάφραση;
Το κύριο μέλημα του μεταφραστή είναι ακριβώς αυτό: να μη χαθεί το προσωπικό ύφος του συγγραφέα κατά τη μεταφορά του έργου του σε μια άλλη γλώσσα. Αυτό προσπαθώ να το πετύχω αναζητώντας λέξεις που να αποδίδουν την ένταση και την ατμόσφαιρα του βιβλίου, το περιβάλλον, αλλά και τις καιρικές συνθήκες, τις λεπτές περιγραφές της ψυχοσύνθεσης των πρωταγωνιστών, τον ρυθμό της γραφής του Σκέλτον, την οποία έχω πια γνωρίσει αρκετά καλά, έχοντας ήδη μεταφράσει τρία βιβλία του. Ο πλούτος της ελληνικής γλώσσας βοηθάει σημαντικά στην απόδοση της γλαφυρότητας όσο και της αμεσότητας που χαρακτηρίζει τον Σκέλτον.
Τι λέτε να είναι αυτό που έχει κάνει τον κόσμο να αγαπήσει τόσο πολύ τη σειρά με τη Ρεμπέκα Κόνολι;
Η Ρεμπέκα είναι μια ευάλωτη, αλλά και αποφασιστική γυναίκα. Δεν κάνει πίσω μπροστά σε κανένα εμπόδιο, πεισμώνει μπροστά στην αδικία και δεν διστάζει να τα βάλει με όλους και με όλα, προκειμένου να φτάσει στον στόχο της και να λάμψει η αλήθεια. Επίσης έχει ένα ιδιαίτερο χιούμορ, το οποίο καταφέρνει να χρησιμοποιεί ως άμυνα απέναντι ακόμα και στις πιο δύσκολες καταστάσεις. Αυτό το χιούμορ είναι χαρακτηριστικό του ίδιου του συγγραφέα, ο οποίος εξισορροπεί έτσι την τραγικότητα της πλοκής, κάνοντας τα βιβλία του πραγματικά απολαυστικά για τον αναγνώστη.
Newsletter
BookSitting | βιβλία, τέχνες, ιδέες
