Τειρεσίας Λυγερός: Κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να ξεφύγει από το παρελθόν του

Συνέντευξη στην Εύη Γκάλαβου

Με αφορμή το νέο του αστυνομικό μυθιστόρημα «Το ξεκαθάρισμα», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κύφαντα, μιλήσαμε με τον Τειρεσία Λυγερό για τη γραφή, τις επιρροές του και τον ρόλο της αστυνομικής λογοτεχνίας ως καθρέφτη της ελληνικής κοινωνίας. Ο συγγραφέας της «Μαύρης κάντιλακ» και των «Ιχνών του αίματος» επιστρέφει με τον αστυνόμο Σεβαστιανό, έναν ήρωα φτιαγμένο από γήινα υλικά, σε μια ιστορία για την εξουσιομανία, το τραύμα και τα σημάδια που αφήνει το παρελθόν.

Πότε καταλάβατε ότι η γραφή δεν ήταν απλώς μια ανάγκη έκφρασης αλλά κάτι που θέλατε να υπηρετήσετε συστηματικά;

Θα μπορούσα να πω ότι πάντοτε με συντρόφευε η ανάγκη της γραφής. Όλα όσα δεν μπορούσα να πω ή να εκφράσω, συνήθιζα από πολύ νωρίς να τα γράφω είτε ως ποίηση είτε ως απλές ιστορίες. Από τις σκόρπιες σημειώσεις πέρασα σταδιακά στη θέληση να αφηγηθώ κάποιες ιστορίες.

Ως συγγραφέας, ξεκινάτε συνήθως από τους χαρακτήρες, την ατμόσφαιρα ή την ίδια την πλοκή;

Συνήθως ξεκινώ από την πλοκή πριν περάσω στη σκιαγράφηση των χαρακτήρων. Μια ιστορία «έρχεται» στο μυαλό μου και βάσει αυτής της ιστορίας φτιάχνω την πλοκή ή έστω την πρώτη μορφή της. Η ατμόσφαιρα έρχεται κατά τη διάρκεια της γραφής. Όσον αφορά στους χαρακτήρες, οι βασικοί ήρωες είναι οι ίδιοι στα βιβλία μου. Τα υπόλοιπα πρόσωπα που συμπληρώνουν την ιστορία σκιαγραφούνται σταδιακά.

Πόσο σημαντικός είναι για εσάς ο ρυθμός ενός βιβλίου; Στο συγκεκριμένο έργο, για παράδειγμα, οι διάλογοι μοιάζουν να κινούν σχεδόν ολόκληρη την αφήγηση.

Εξαρτάται από το είδος του βιβλίου. Στην αστυνομική λογοτεχνία βοηθά η γρήγορη αφήγηση, οι εναλλαγές σκηνών και οι διάλογοι. Ένα αστυνομικό με τους ρυθμούς του Μαρσέλ Προυστ δεν θα βοηθούσε τον αναγνώστη. Στα αστυνομικά όλη η ουσία είναι η εξιχνίαση του εγκλήματος και -γιατί όχι- οι κοινωνικές προεκτάσεις που αυτό ενέχει. Όπως και ένα κλασικό λογοτεχνικό έργο δεν θα μπορούσε να γραφτεί με τον αφηγηματικό τρόπο του Crime Fiction.

Υπάρχουν συγγραφείς ή λογοτεχνικές επιρροές που θεωρείτε πως έχουν αφήσει έντονο αποτύπωμα στον τρόπο που γράφετε;

Όσον αφορά στην ποίησή μου οι σημαντικότερες επιρροές που δέχτηκα ήταν οι ρομαντικοί ποιητές, ο Γιώργος Σεφέρης, ο Κωνσταντίνος Καβάφης και ο Κώστας Καρυωτάκης. Σε σχέση με την αστυνομική λογοτεχνία έντονο αποτύπωμα μού άφησαν ο Αντρέα Καμιλέρι, ο Γιάννης Μαρής και ο Πέτρος Μάρκαρης.

Πιστεύετε ότι το αστυνομικό μυθιστόρημα στην Ελλάδα μπορεί να λειτουργήσει και ως κοινωνικό σχόλιο πέρα από το ίδιο το μυστήριο;

Το αστυνομικό μυθιστόρημα, αν θέλει να ξεφύγει από τον τυφλοσούρτη (Έγκλημα- Έρευνα- Ανατροπή – Λύση), θα πρέπει οι συγγραφείς του να εντάξουν και την κοινωνική πραγματικότητα. Όλοι μας ζούμε σε μια κοινωνία και είμαστε όντα κοινωνικά. Βιώνουμε τις πολιτικές αποφάσεις, τις κοινωνικές συμβάσεις και μέσα από αυτές πορευόμαστε. Έτσι, λοιπόν, και ένα αστυνομικό μυθιστόρημα πρέπει να εντάσσεται μέσα στο ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο.

Ο Βλαδίμηρος Γεωργίου παρουσιάζεται ως ένας άνθρωπος βαθιά συνδεδεμένος με την εξουσία, την αναγνώριση και τη δημόσια εικόνα. Τι σας ενδιέφερε περισσότερο σε αυτόν τον χαρακτήρα;

Να φωτιστούν κάποιες πλευρές ανθρώπων που ζουν ανάμεσά μας. Τέτοιοι εξουσιομανείς άνθρωποι ζουν και δημιουργούν προβλήματα στην κοινωνία μας.

Ο αστυνόμος Σεβαστιανός μοιάζει περισσότερο με άνθρωπο της διπλανής πόρτας παρά με «ιδιοφυή ντετέκτιβ». Ήταν συνειδητή επιλογή να αποφύγετε τον κλασικό παντογνώστη ερευνητή;

Ναι, ήταν συνειδητός ο τρόπος που δομήθηκε ο αστυνόμος Σεβαστιανός. Ως αναγνώστης δεν μου άρεσαν ποτέ οι «άψογοι» και «άρτιοι» ήρωες με τα θελκτικά ελαττώματά τους. Εξαρχής ήθελα να φτιάξω έναν ήρωα με γήινα υλικά που να πατά στην ελληνική πραγματικότητα.

Στο βιβλίο υπάρχουν αρκετές αιχμές απέναντι στον ακαδημαϊκό και καλλιτεχνικό χώρο. Προέκυψαν μέσα από προσωπικές παρατηρήσεις ή λειτουργούν περισσότερο συμβολικά;

Εξυπηρετούν την εξέλιξη της ιστορίας. Δεν έχω κάποια προσωπική εμπειρία με τέτοιους ανθρώπους αλλά γνωρίζω ότι η εξουσιομανία, η τοξικότητα και η ματαιοδοξία εμφιλοχωρούν σε όλες τις κοινωνικές πτυχές της καθημερινότητάς μας.

Το θέμα του τραύματος και των παλιών ενοχών επανέρχεται συχνά στην ιστορία. Θεωρείτε ότι οι άνθρωποι μπορούν πραγματικά να ξεφύγουν από το παρελθόν τους;

Κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να ξεφύγει από το παρελθόν του, τα ένστικτά του και το τραύμα του. Όλοι μας λειτουργούμε όπως οι γάτες που γλύφουν συνεχώς την τραυματισμένη τους περιοχή. Εξάλλου, κάθε τραύμα -έστω κι αν έχει επουλωθεί- αφήνει σημάδι. Αυτά τα σημάδια μάς κατατρύχουν πάντα.

Παρότι πρόκειται για ένα αστυνομικό μυθιστόρημα, το βιβλίο αφήνει έντονα μια αίσθηση μοναξιάς και εσωτερικής φθοράς στους χαρακτήρες του. Σας ενδιέφερε περισσότερο η εξιχνίαση του εγκλήματος ή η ανθρώπινη κατάσταση πίσω από αυτό;

Με ενδιαφέρουν και τα δύο εξίσου. Με άλλα λόγια, επιθυμώ μέσα από μια αστυνομική ιστορία να ανατέμνω τον κοινωνικό ιστό και να παρουσιάζω όλα όσα μας προβληματίζουν και όλα όσα μας βασανίζουν μέσα στο ευρύτερο κοινωνικό σύνολο.

---

Ο Τειρεσίας Λυγερός γράφει αστυνομική λογοτεχνία, ποίηση και θέατρο. Το πρώτο του αστυνομικό μυθιστόρημα, Η μαύρη κάντιλακ, κυκλοφόρησε το 2017 από τις εκδόσεις Ηριδανός και ακολούθησε το 2021 Τα ίχνη του αίματος από τις εκδόσεις Λιβάνη. Το θεατρικό του έργο Το ημερολόγιο ενός αποτυχημένου Συγγραφέα ανέβηκε το 2019 στο θέατρο Επί Κολωνώ, στο πλαίσιο του Off-Off Athens Theatre Festival, και το 2022 στο Θέατρο Δρόμος. Το ξεκαθάρισμα (εκδ.Κύφαντα) είναι το τρίτο του μυθιστόρημα. Διατηρεί στο Facebook τη σελίδα «Τειρεσίας Λυγερός – Δωρεάν Αστυνομική Λογοτεχνία».

---