Σημειώσεις για το βιβλίο “Εγκώμιο της απραξίας”

«Στο περιθώριο μιας σελίδας»: νέα μηνιαία στήλη της Μαρίας Γεωργαλά, στο BookSitting, αφιερωμένη σε non fiction βιβλία.

Της Μαρίας Γεωργαλά*

Η στήλη «Στο περιθώριο μιας σελίδας» δημιουργήθηκε με αφορμή τη συχνή ανάγκη να σημειώνω άμεσα πάνω στο χαρτί μια σκέψη, που μου γεννά η σκέψη του συγγραφέα. Μια σκέψη που μερικές φορές ξεφεύγει εντελώς από το πλαίσιο του συγκεκριμένου βιβλίου, απομακρύνει το βλέμμα από τη σελίδα και το αφήνει να ταξιδεύει κάπου απλανές  με πυξίδα αυτόματους συνειρμούς. 

–Μαρία Γεωργαλά

Η δεύτερη συνάντηση 

Η δεύτερή μας συνάντηση επέλεξα να γίνει μέσω ενός ιδιαίτερου  βιβλίου /δοκιμίου, που μου το έφεραν πριν από αρκετά χρόνια ως δώρο, λόγω της επαγγελματικής μου ενασχόλησης με την επιχειρηματικότητα. Έκτοτε έχω ανατρέξει πολλές φορές στις σελίδες του και στις σημειώσεις μου, είτε για υλικό σεμιναρίων είτε για σκέψεις στην αντιμετώπιση της ζωής. Πρόκειται για το Εγκώμιο της απραξίας, η αποτελεσματικότητα στην κινεζική σκέψη  του Jullien François, μετάφραση  Θάνος Σαμαρτζής, Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης, 2012. Το πρωτότυπο Traité de l’efficacité είναι δημοσιευμένο το 2005.

Διαβάζω στο οπισθόφυλλο:

“Το ανά χείρας κείμενο βασίζεται σε μια διάλεξη. Δεν παρέχει ούτε υποσημειώσεις ούτε παραπομπές. Το ακροατήριο της διάλεξης αποτελούνταν από διευθυντικά στελέχη επιχειρήσεων”.

Λίγα λόγια για το βιβλίο

Από τη μία πλευρά βρίσκεται η δυτική παράδοση, όπου η πράξη ταυτίζεται με τη βούληση, τον σχεδιασμό και την επιβολή μιας πρόθεσης πάνω στον κόσμο. Από την άλλη, η κινεζική σκέψη δίνει έμφαση στην κατάσταση, στη ροή των πραγμάτων και στην ικανότητα να ευθυγραμμίζεται κανείς με αυτήν αντί να την αντιμάχεται. Σε αυτό το πλαίσιο εισάγει ο συγγραφέας  και την έννοια της «απραξίας».

Στο περιθώριο μιας σελίδας 

• Κινέζικη versus ευρωπαϊκής σκέψης. Στη δυτική σκέψη, η απραξία έχει σχεδόν πάντα αρνητικό φορτίο: σημαίνει αδράνεια, αδυναμία, αναβολή της δράσης, ακόμη και αποτυχία. Στην κινεζική παράδοση – και ειδικά στην ταοϊστική σκέψη – η απραξία δεν σημαίνει παθητικότητα. Σημαίνει μη βίαιη δράση, δηλαδή δράση που δεν έρχεται σε σύγκρουση με τη φυσική εξέλιξη των πραγμάτων. 
• Πόσο φοβάμαι να μην κάνω τίποτα!!! 
• Η περιβόητη ευρωπαϊκή σκέψη και η ινδοευρωπαϊκή γλώσσα.
• Δυο κόσμοι δύο κοσμοθεωρίες.
• Ωραίες οι ιδέες, πάντα όμως μένει το πώς χρησιμοποιούνται, σε ποιο πλαίσιο με ποια ηθική ματιά, προοπτική και έκπτωση.
• Ένα βιβλίο που μιλά για τις διαφορετικότητα δύο πολιτισμών για το πώς αντιλαμβάνονται τον χρόνο, θέμα φιλοσοφικό και καθαρά πολιτικό, γιατί αν νομίζεις ότι σου ανήκει ο Χρόνος νομίζεις ότι είσαι Θεός και κάνεις ό,τι θες.
• Αναδεικνύεται το θέμα της ετερότητας και διαφορετικότητας. Παρότι αποδέχομαι τον άλλον, στο τέλος της ημέρας θεωρώ τον εαυτό μου καλύτερο από αυτόν. 
• Παρόλα αυτά η ετερότητα και εν προκειμένω η Κίνα “διαταράσσει τη συνήθεια της σκέψης μου”. Τι ωραίο και γόνιμο να διαταράσσεται η συνήθεια της σκέψης, όλα όσα θεωρείς δεδομένα λόγω της παιδείας, της θρησκείας εν γένει της κοινωνικοποίησής σου.
• Και ξαφνικά ο συγγραφέας με πηγαίνει στην Τέχνη του Πολέμου. Πόλεμοι που καθορίζουν την ανθρώπινη Ιστορία. Οι μέθοδοι που έχουν χρησιμοποιήσει  οι πολεμικές συρράξεις, μοιάζουν με τον   πόλεμο των  Αγορών. 
• Σουν Τζου εναντίον Κλάουζεβιτς. Και οι δύο διδάσκονται σε όλες τις στρατιωτικές σχολές, τις σχολές Πολέμου παγκοσμίως.
• Ο χρόνος, η πράξη και η απραξία συνδέονται άμεσα στα κείμενα του Σουν ως στρατηγική μέθοδος, σε αντίθεση με τον ευρωπαίο στρατηγό Κλάουζεβιτς, που συνδιαλέγεται με την ελληνική ιδέα της αντιπαράθεσης, τη διαλεκτική, το έπος, την τραγωδία, την χριστιανική έννοια της ιστορίας ως δράματος.
• Αναρωτιέμαι: ένα φιλοσοφικό δοκίμιο για τη χρήση του χρόνου, την πράξη και τη στρατηγική της αδράνειας και οι φιλοσοφίες πίσω από αυτό, οι δυτικές και οι κινέζικές που πάντα μιλούν για τον πόλεμο, για το πως θα καταρρίψουμε τον αντίπαλο. Οι μεν θέλουν να τον εκμηδενίσουν, οι δε να τον υποτάξουν  παίρνοντάς τον με το μέρος τους.
• Με θλίψη σκέφτομαι τους πολέμους που ζούμε τώρα.
• Σκέφτομαι τους σύγχρονους  πολέμαρχους  τα αφηγήματά  και την προπαγάνδα τους.
• Τελικά όμως  και οι δύο φιλοσοφίες/πρακτικές θα μετρήσουν την αποτελεσματικότητά τους και θα αξιολογηθούν. Βασικές αρχές management.
• Η Kίνα αξιολογεί το δυναμικό της κατάστασης, ενώ η Δύση παντού θέτει το θέμα της ανδρείας, της νίκης, της τιμής. 
• Το μυαλό μου πάει σε πατριαρχικά πρότυπα, κάνω την αφελή σκέψη, ο πόλεμος είναι γένους αρσενικού! Σε όλα τα επίπεδα τα νοητικά και σωματικά 
• Επηρεάζει ο Καρτέσιος τον κακόμοιρο τον Κλάουζεβιτς, του λέει ακόμη κι αν αποτυγχάνεις μείνε στο ιδεατό πρότυπο του σχεδίου σου, κάποτε θα αποδώσει.
• Οι κινέζοι δεν πιστεύουν στο έπος, πιστεύουν στο να μη πράττεις τίποτα για να γίνουν όλα.
• Προφανώς και μπερδεύομαι.
• Σκέφτομαι τις σχέσεις μας στο καπιταλιστικό πλαίσιο.
• Όφελος, κέρδος, ανταγωνισμός, η στρατηγική, η θεωρία της ευκαιρίας και, φυσικά, η τύχη.
• Η Κίνα, σε καπιταλιστική πορεία και αυτή, παραμένει στο επίπεδο της “ευνοϊκής τάσης”, τη στιγμή δηλαδή που κάτι τίθεται σε κίνηση.

Άραγε έχουν διαφορά οι στρατηγικές όταν το αποτέλεσμα είναι παντού και πάντα ίδιο:

Πόλεμος!!!!

Είμαι χαμένη από χέρι, αφού γνωρίζω ελάχιστα την κινέζικη φιλοσοφία και μου χάρισαν αυτό το βιβλίο.

Οπότε κατανοώ τα πάντα μέσω της δυτικής μου σκέψης και προσέγγισης.

Η καρτεσιανή και επιχειρηματική λογική με ωθεί σε μια στρατηγική σκέψη που εμπεριέχει πάντα το αίτιο και αιτιατό για να επιτευχθεί το επιθυμητό αποτέλεσμα.

Το βιβλίο αναφέρεται στην κινέζική φιλοσοφία, για το πώς δεν πρέπει να επεμβαίνεις σε καμία διαδικασία δίνοντας ένα παράδειγμα της ανάπτυξης ενός φυτού. 

Ξεφεύγω από όλα αυτά και κοιτάζω στο μπαλκόνι το δικό μου φυτό που μου το έφεραν κι αυτό δώρο. 

Ένα βιβλίο κι ένα φυτό. 

Μοιάζει θλιμμένο. 

Το ποτίζω ζωντανεύει, του δίνω περισσότερο νερό μοιάζει να μαραζώνει. 

Μου μαθαίνει τι χρειάζεται. 

Όπως όλες οι σχέσεις που τις φροντίζουμε.

---

H Μαρία Γεωργαλά είναι συγγραφέας, επικοινωνιολόγος, πιστοποιημένη σύμβουλος σταδιοδρομίας εφήβων και ενηλίκων (GCDF) και συντονίστρια βιωματικών εργαστηρίων επικοινωνίας.

Σπούδασε Κοινωνιολογία (Πάντειο Πανεπιστήμιο), Διοίκηση Επιχειρήσεων και Δημοσιογραφία στην Αθήνα. Κατέχει το μεταπτυχιακό τίτλο, D.E.A Κοινωνιολογία της Επικοινωνίας & Πληροφορίας, Paris 7. Κατέχει  πιστοποιήσεις στην συστημική (ΑΚΜΑ) και καταξιωτική (THESYS) προσέγγιση. Έχει εργαστεί ως διδάσκουσα στην τριτοβάθμια εκπαίδευση (ΤΕΙ Πειραιά),  στον επιχειρηματικό τομέα των Τηλεπικοινωνιών, στους τομείς ανάπτυξης ανθρώπινου δυναμικού και εταιρικής επικοινωνίας και ως δημοσιογράφος. Ασχολείται ενεργά με θέματα έμφυλης βίας.

Συγγραφική διαδρομή: Το συναχωμένο αεροπλανάκι, εκδ. Ζαχαράκης, 2008, Το παραμύθι με τα χλομά μάγουλα, εκδ. Ζαχαράκης 2009, Αυτονόητα,  εκδ. Φίλντισι, 2022, Παρανυχίδα εκδ. Μετρονόμος, 2025. Συμμετείχε με κείμενό της για την ηγεσία, στη συλλογική έκδοση GROW, Ιστορίες Management & Ηγεσίας, εκδ. Διόπτρα 2020

Ποιήματά της και νανο-διηγήματα έχουν δημοσιευτεί σε έντυπα και ηλεκτρονικά λογοτεχνικά περιοδικά και συλλογικές εκδόσεις. Ασχολείται με την στιχουργική και τραγούδια της έχουν μελοποιηθεί και περιλαμβάνονται σε συλλογικές δισκογραφικές παραγωγές. Στο youtube κυκλοφορεί το βίντεο, “Tο στοργικό χέρι”, σε ποίηση δική της και πρωτότυπη μουσική Απόστολου Καλτσά με θέμα την έμφυλη βία.

---