9 Οκτωβρίου 2026
[Πωλλέτα Ψυχογυιοπούλου, Αποστάτες Άγγελοι, εκδόσεις Κουκκίδα, 2024]
Της Κατερίνας Γιαννακοπούλου
Η ποιητική συλλογή Αποστάτες Άγγελοι της Πωλλέτας Ψυχογυιοπούλου (εκδόσεις Κουκκίδα, 2024) παίρνει τον αναγνώστη από το χέρι και τον ταξιδεύει μέσα στις μαύρες σελίδες του μυαλού, εκεί που ο θάνατος αλλάζει ρούχα, αλλά όχι ψυχή. Πρόκειται για μια ποίηση απαιτητική, μια ανατομία των σκοτεινών πτυχών της ανθρώπινης ύπαρξης. Οι στίχοι της, όπως χαρακτηριστικά γράφει στο ποίημα «Ποίησης εστία», προσπαθούν με αγωνία να κάνουν «το ποίημα να αρθρωθεί». Στόχος τους είναι να εκφράσουν τον απόλυτο χαμό, τις επικίνδυνες εκδρομές της συνείδησης όταν την παρασέρνουν τα ψυχικά νοσήματα, αλλά και το βαρύ φορτίο εκείνων που μένουν πίσω για να στηρίξουν τη σκοτεινή πλευρά των αγγέλων. Η ποιήτρια στην γραφή της δεν λειτουργεί ως παρατηρητής αλλά ως ένας άνθρωπος που βιώνει, συμπάσχει και αναλύει εις βάθος τις συνθήκες. Καταγράφει καταστάσεις που πενθούν όχι μόνο τον φυσικό θάνατο του σώματος, αλλά και τον επώδυνο «θάνατο» της κατανόησης του κόσμου.
Η ποιητικές εικόνες της Ψυχογυιοπούλου είναι έντονα υποβλητικές, γεμάτες από τις κηδείες μιας θύμησης και μιας ζωής που χάνεται. Αυτές οι εικόνες δένουν απόλυτα με τα σκίτσα της Μαρίας Μελίτας Ψυχογυιοπούλου, η οποία μέσα από την εικαστική επιμέλεια του βιβλίου προβάλλει με μοναδικό τρόπο τον χαμό, τον πόνο, τα μάτια του μυαλού και την εγκατάλειψη. Σπαράγματα στίχων όπως «τα μάτια ολόφωτα, μαύρα», «θλιβερή γοητεία», «φιγούρα προαναγγελθέντος θανάτου», «στο μυαλό τους εκρήγνυνται ήλιοι», «φλεγόμενες σκιές», «ο δαίμων της μελαγχολίας μαυρίζει τα μάτια», «παιδί του σκότους» και «μαύρο αίμα κυλά», συνθέτουν έναν χάρτη των νοητικών μονοπατιών της ανθρώπινης φύσης. Οι ήρωές της είναι άνθρωποι που ντύνονται μαυροραμμένες σκέψεις και και οδηγούνται σε προορισμούς που καίνε, αφήνοντας πίσω μια πολύχρωμη ζωή, τόσο τη δική τους όσο και των γύρω τους. Το περιβάλλον συμπάσχει. Η απώλεια της συνειδητότητας παρασέρνει τα πάντα σε έναν πένθιμο κύκλο, όπου «πενθούν τα πεσμένα φύλλα», «το σπίτι τιτιβίζει θάνατο», ενώ εμφανίζονται «μαυροπούλια» που «κρώζουν κύματα θανάτου ακαταπαύστως» και «χιλιάδες νεκρά χελιδόνια». Η φύση και τα άψυχα αντικείμενα δεν μένουν ανεπηρέαστα· αντιδρούν και αυτά όταν οι άγγελοι κουνούν τα φτερά τους σε ρυθμό αναχώρησης.
Παράλληλα, η ποιήτρια στρέφει το βλέμμα της με απέραντη ενσυναίσθηση σε αυτούς που μένουν πίσω, σε εκείνους που καλούνται να παρατηρούν, να φροντίζουν, να αντιμετωπίζουν τη σκιαρή ζωή ταραγμένων συναισθημάτων. Αυτοί οι άνθρωποι ξεκινούν μια μέρα που αντικρίζει κατάματα τον επερχόμενο μαρασμό, ομολογώντας μέσα από τους στίχους: «τάφους καταμετρώ ζωντανών και νεκρών στις οδούς της οδύνης, έντονη φωλιάζει ευωδιά», «παραπαίω στις ίδιες σκιές», «στ’ άψυχα μάτια σου βουλιάζω», «η κληρονομιά μου γενιά ερεβώδης». Κάθε ποίημα αυτής της συλλογής λειτουργεί σαν ένας καθρέφτης που αναγκάζει τον αναγνώστη να ζήσει τον σωματικό και πνευματικό θάνατο δικών του ανθρώπων, από τη στιγμή της πρώτης πληγής μέχρι την τελετουργία της απώλειας και την επίπονη προσπάθεια για ζωή μετά από αυτήν. Μέσα στους «ήχους πένθιμους» της συλλογής, το μυαλό κυλάει σαν δαιμόνιο, ορμητικό νερό. Στο ποίημα «Νεροπαραμύθι», η Πωλλέτα Ψυχογυιοπούλου περιγράφει αλληγορικά τη ροή των σκέψεων, σημειώνοντας πως «Το νερό/ τρέχει/ πνίγει/ τρομάζει/εμπνέει,/ όταν κυλά/ κι όταν δεν κυλά./ Βουβή αγωνία η ροή του/ νεροφίδα καταλήγει/ στου μυαλού σου/ τον λαβύρινθο.»
Αυτή η εσωτερική πάλη αποτυπώνεται και στη σχέση της ίδιας της δημιουργού με τη γλώσσα. Οι στίχοι του ποιήματος «Πάλλευκο όνειρο» αντικατοπτρίζουν τη διαδικασία της γραφής, αλλά και κάθε κατάσταση που φέρνει ανείπωτο πόνο, τόσο στους πληγέντες όσο και στους εναπομείναντες: «Λέξεις βεντούζες/ καρφώνονται/ στης σκέψης τα πλοκάμια/ μαύρο μελάνι αμολούν.» Ο αναγνώστης αναπόφευκτα ταυτίζεται με την καθαρτήρια αγωνία του ποιήματος «Συναγερμός», όπου: «Κομμάτια οι λέξεις και τρόμος/ εντός μου./ Κυνηγώ τη λήθη,/ θάβοντας την ενοχή». Τίτλοι όπως «Κατανομή ρόλων», «Φαύλος εγκλεισμός», «Ανοίκειες φωνές», «Ακρωτηριασμός», «Εκ του τάγματος δαιμόνων», «Τρελοτεχνείον», «Έκτη πτέρυγα» και «Επισκεπτήριο», εγκλωβίζουν τον αναγνώστη σε καταστάσεις που χάνονται στο άπειρο και το άρρητο του ανθρώπινου εγκεφάλου.
Η συλλογή Αποστάτες Άγγελοι της Πωλλέτας Ψυχογυιοπούλου λειτουργεί ως μια κατάθεση ψυχής για τους αγγέλους εκείνους που επαναστάτησαν απέναντι στην κοινή πραγματικότητα και άρχισαν να ζουν στον δικό τους, εσωτερικό παράδεισο. Εκεί, όπου «κι ο κόσμος μόνον νύχτα» έμεινε για εκείνους, αλλά και για τους ζωντανούς που βουτήχτηκαν μαζί τους σε μια μπλεγμένη επανάσταση, που γέννησε πόνο, αλλά ταυτόχρονα και μια απόκοσμη ποιητική ομορφιά.
Newsletter
BookSitting | βιβλία, τέχνες, ιδέες
