1° Φεστιβάλ Ιταλικής Λογοτεχνίας στην Ελλάδα – Φ.Ι.Λ.Ε.

Μια λογοτεχνική γέφυρα μεταξύ Ιταλίας και Ελλάδας.

Της Τζίνας Καρβουνάκη

Η Ελλάδα και η Ιταλία μοιράζονται μια βαθιά πολιτιστική κληρονομιά που το FILE, το πρώτο Φεστιβάλ Ιταλικής Λογοτεχνίας στην Ελλάδα, σκοπεύει να γιορτάσει και να αναδείξει. Από τις κοινές ρίζες στην κλασική εποχή έως την κοινή μεσογειακή ταυτότητα, το φεστιβάλ δίνει έμφαση στους ιστορικούς πολιτιστικούς δεσμούς μεταξύ των δύο χωρών και στον πλούτο της σύγχρονης ιταλικής λογοτεχνίας, που εκτιμάται όλο και περισσότερο από τους Έλληνες αναγνώστες. Αυτό το αυξανόμενο ενδιαφέρον ενισχύθηκε περαιτέρω από τη συμμετοχή της Ιταλίας ως Τιμώμενου Χώρας στην πρόσφατη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης (τη σημαντικότερη στην Ελλάδα), η οποία έδωσε νέα ώθηση στο ενδιαφέρον του ελληνικού κοινού ως προς την ιταλική λογοτεχνία.

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα, στο Ιταλικό Ινστιτούτο Πολιτισμού (Οδός Πατησίων 47), από τις 13 έως τις 15 Φεβρουαρίου 2026. Πρόκειται για μια πρωτοβουλία που προωθείται από το Ιταλικό Ινστιτούτο Πολιτισμού της Αθήνας σε συνεργασία με το Ελληνικό Ίδρυμα για το Βιβλίο και τον Πολιτισμό (ΕΛΙΒΙΠ), το Τμήμα Ιταλικής Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και τον σύλλογο Giri di parole, με την αιγίδα της Ιταλικής Ένωσης Εκδοτών (AIE) και υπό την αιγίδα του Κέντρου για το Βιβλίο και την Ανάγνωση. Αυτή η ευρεία ιταλο-ελληνική συνεργασία αντικατοπτρίζει την ίδια τη φύση του φεστιβάλ, το οποίο έχει σχεδιαστεί ως μια ευκαιρία συνάντησης μεταξύ των δύο πολιτισμών.

Το FILE έχει διττό σκοπό: αφενός να αποτελέσει ένα «ζωντανό αρχείο» ιταλικών λογοτεχνικών φωνών και, αφετέρου, μια συγκεκριμένη πράξη φιλίας και διαπολιτισμικού διαλόγου. Δεν είναι τυχαίο ότι το ακρωνύμιο FILE δεν είναι μόνο η μετάφραση του Festival della Letteratura Italiana in Grecia (Φεστιβάλ Ιταλικής Λογοτεχνίας στην Ελλάδα) στα ελληνικά, αλλά παραπέμπει και στην ελληνική λέξη φίλε. Από το όνομά του, λοιπόν, το φεστιβάλ δηλώνει την αποστολή του να δημιουργήσει μια πολιτιστική γέφυρα μεταξύ Ιταλίας και Ελλάδας υπό το πνεύμα της φιλίας και της ανταλλαγής μέσω των βιβλίων.

Συγγραφείς και συναντήσεις στο πρόγραμμα

Το πρόγραμμα του φεστιβάλ περιλαμβάνει μερικούς από τους σημαντικότερους σύγχρονους Ιταλούς συγγραφείς, οι οποίοι θα συνομιλήσουν με εκπροσώπους του ελληνικού πολιτιστικού χώρου (συγγραφείς, μεταφραστές, δημοσιογράφους και ακαδημαϊκούς). Ακολουθούν οι σημαντικότερες συναντήσεις:

• Ο Paolo Giordano, γνωστός στο ευρύ κοινό από το μυθιστόρημα του (Η μοναξιά των πρώτων αριθμών, εκδόσεις Ωκεανίδα, μετ. Άννα Παπασταύρου), θα δώσει την εναρκτήρια ομιλία την Παρασκευή 13 Φεβρουαρίου, με θέμα την σύγχρονη ευθραυστότητα. Θα συνομιλήσει με τον δημοσιογράφο Περικλή Δημητρόπουλο, αντλώντας έμπνευση από το πρόσφατο μυθιστόρημά του Tasmania.
• Ο Νικολό Αμανίτι, εξέχουσα προσωπικότητα της ιταλικής λογοτεχνίας (Εγώ δεν φοβάμαι, εκδόσεις Καστανιώτη, μετ. Χρίστος Ρομποτής ), θα είναι ο πρωταγωνιστής της εκδήλωσης κλεισίματος την Κυριακή 15 Φεβρουαρίου. Στη συνάντηση με τίτλο Dentro e fuori di noi. La vita intima, universale (Μέσα και έξω από εμάς. Ο αθέατος βίος, ο οικουμενικός)  σε διάλογο με τον Κωνσταντίνο Μοστράτο, θα μιλήσουν για τη γένεση και το νόημα του τελευταίου του μυθιστορήματος Αθέατος βίος, εκδόσεις Utopia.
• Η Melania G. Mazzucco, πολυβραβευμένη συγγραφέας (Μια τέλεια μέρα, εκδόσεις Modern Times, μετ. Δήμητρα Δότση), το Σάββατο 14 Φεβρουαρίου θα συζητήσει για τη λογοτεχνία και το φεμινισμό στη συνάντηση Raccontare le donne, reinventare il mondo (Εξιστορώντας τις γυναίκες, επαναπροσδιορίζοντας τον κόσμο) με τις Ελληνίδες συγγραφείς Μαρία Ηλιού και Αμάντα Μιχαλοπούλου, αναλύοντας τις γυναικείες φωνές στη σύγχρονη λογοτεχνία.
• Ο Donato Carrisi, ο μάστερ του θρίλερ ο οποίος έχει μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες (Ο υποβολέας, εκδόσεις Πατάκης, μετ. Μαρία Οικονομίδου), την Κυριακή 15 Φεβρουαρίου θα συμμετάσχει στην ενότητα FILE://visioni (Οπτικές), στην εκδήλωση La cifra del mistero: il thriller dalla pagina allo schermo (Το στίγμα του μυστηρίου: το θρίλερ από τη σελίδα στην οθόνη). Σε διάλογο με τον συγγραφέα Δημήτρη Μαμαλούκα θα εξερευνήσει πώς η γραφή και το σινεμά μπορούν και τα δύο να διερευνήσουν τις σκοτεινές πλευρές της ανθρώπινης ψυχής.
• Ο Pierdomenico Baccalario, δημοφιλής συγγραφέας βιβλίων για παιδιά (Η πύλη του χρόνου, Οδυσσέας Μουρ, Διόπτρα, μετ. Βιολέτα Ζεύκη), το Σάββατο 14 Φεβρουαρίου, θα δώσει ζωή στο FILE://ritorni (Επιστροφές) στην συνάντηση με τίτλο Professione: inventore di avventure (Επάγγελμα: εφευρέτης περιπετειών). Με τη δημοσιογράφο Ελένη Κορόβηλα, θα αποκαλύψει τους μηχανισμούς της παιδικής λογοτεχνίας, της «πιο ελεύθερης ψυχής» της λογοτεχνίας, εστιάζοντας την προσοχή στα μεγάλα μυθιστορήματα περιπέτειας που είναι αγαπητά και στην Ελλάδα.
• Η Marta Barone, νεαρή συγγραφέας-αποκάλυψη (Βυθισμένη πολιτεία, Κέλευθος, μετ. Κων/να Ευαγγέλου), θα πρωταγωνιστήσει σε ένα διάλογο το Σάββατο 14 Φεβρουαρίου με τον πολιτικό επιστήμονα Νάσο Ηλιόπουλο, αφιερωμένο στην ιστορία. Μέσα από το μυθιστόρημά της, οι δύο ομιλητές επανεξετάσουν το Τορίνο των χρόνων της βίας και της ελπίδας και το πώς μπορούμε σήμερα να ξαναδιαβάσουμε εκείνη την περίπλοκη περίοδο.
• Ο Matteo B. Bianchi και η Antonella Lattanzi, συγγραφείς με πρωτότυπη φωνή, το Σάββατο 14 Φεβρουαρίου, στη συνάντησή τους Scrivere sé, scrivere l’altro: il confine che ci unisce (Γράφοντας για τον εαυτό μας, γράφοντας για τον άλλον: το όριο που μας ενώνει) θα συζητήσουν για το πώς η μυθοπλασία και η αυτοβιογραφία μπορούν να συνυφανθούν για να εξερευνήσουν την ανθρώπινη εμπειρία, αναζητώντας στη γλώσσα μια μορφή κοινής σωτηρίας.
• Ο Carlo Vecce, συγγραφέας και πανεπιστημιακός καθηγητής, θα συμμετάσχει την Κυριακή 15 Φεβρουαρίου στο File: Visioni (Οπτικές). Στο πλαίσιο του Raccontare il genio. Sulle tracce di Leonardo, tra saggio e romanzo (Αφηγούμενος τη μεγαλοφυΐα. Στα ίχνη του Λεονάρντο, ανάμεσα στο δοκίμιο και το μυθιστόρημα) θα συνομιλήσει με τον καθ. Ιωάννη Τσόλκα. Σε αυτόν τον διάλογο που ισορροπεί μεταξύ λογοτεχνίας και ιστορίας, θα διερευνηθεί πώς η φιγούρα του Λεονάρντο ντα Βίντσι συνεχίζει να μιλά σε κάθε εποχή με αμετάβλητη γοητεία, μέσω διαφορετικών αφηγηματικών και δοκίμιων μορφών.

Πρόγραμμα και θεματικές ενότητες

Το πρόγραμμα του φεστιβάλ είναι δομημένο σε πέντε θεματικές ενότητες, που προσδιορίζονται με το ακρωνύμιο FILE://, καθεμία από τις οποίες είναι αφιερωμένη σε μια διαφορετική προοπτική συνάντησης μεταξύ της ιταλικής και της ελληνικής λογοτεχνίας:

• FILE://incontri (συναντήσεις): συζητήσεις και συνομιλίες μεταξύ Ιταλών και Ελλήνων συγγραφέων, οι οποίοι συγκρίνουν κοινές εμπειρίες.
• FILE://prime greche (νέες ελληνικές κυκλοφορίες):  χώρος αφιερωμένος στις ιταλικές εκδοτικές καινοτομίες που πρόσφατα μεταφράστηκαν και εκδόθηκαν στην Ελλάδα.
• FILE://ritorni (επιστροφές): ανακάλυψη ιταλικών βιβλίων (κλασικών και σύγχρονων) που έχουν ήδη εκδοθεί σε ελληνική μετάφραση και συνεχίζουν να επικοινωνούν με τους αναγνώστες μέσω νέων τρόπων ανάγνωσης και ερμηνείας.
• FILE://visioni (Οπτικές): συναντήσεις που ξεπερνούν τα όρια της μυθοπλασίας, για να ανοίξουν το διάλογο με άλλες μορφές γνώσης και δημιουργικότητας (επιστήμη, φιλοσοφία, κινηματογράφος, εικαστικές τέχνες).
• FILE://officina (εργαστήριο): εργαστήρια και συμμετοχικές δραστηριότητες που εμπλέκουν ενεργά το κοινό, προσκαλώντας το να δημιουργήσει και να πειραματιστεί (για παράδειγμα, εργαστήρια ανάγνωσης και γραφής που συνδέονται με το φεστιβάλ).

Δείτε αναλυτικά το πρόγραμμα

Πέρα από τις μεμονωμένες εκδηλώσεις, το FILE αντιπροσωπεύει πάνω απ’ όλα μια νέα πολιτιστική γέφυρα μεταξύ Ιταλίας και Ελλάδας. Όπως δήλωσε ο Francesco Neri, διευθυντής του Ιταλικού Μορφωτικού Ινστιτούτου στην Αθήνα, το φεστιβάλ γεννήθηκε «από το ζωηρό και αυξανόμενο ενδιαφέρον που επιδεικνύουν οι Έλληνες αναγνώστες και εκδότες για την Ιταλική Λογοτεχνία» και η έναρξή του στην ιστορική έδρα του Ιταλικού Ινστιτούτου στην Αθήνα «σημαίνει την ένταξη σε μια ιστορία ανταλλαγών που συνεχίζει να ανανεώνεται, δημιουργώντας όλο και πιο έντονους και σταθερούς δεσμούς», αναδεικνύοντας «τη φυσική σχέση αμοιβαίας συμπάθειας και θαυμασμού που ανέκαθεν υπήρχε μεταξύ των δύο ακτών του Ιονίου». Με αυτό το πνεύμα, το FILE – Φεστιβάλ Ιταλικής Λογοτεχνίας στην Ελλάδα προτείνεται ως ένα ετήσιο ραντεβού με στόχο την εδραίωση της ιταλοελληνικής πολιτιστικής φιλίας μέσω της κοινής αγάπης για τα βιβλία και την ανάγνωση.

Αξίζει να αναφερθεί ότι το βιβλιοπωλείο Polyglot θα δώσει και πάλι δυναμικό παρών στο πωλητήριο του 1ου Φεστιβάλ Ιταλικής Λογοτεχνίας στην Ελλάδα.